Fransız Edebiyatı -Şiir1

Merhabalar!

Edebiyat serisine Fransız edebiyatını ekleyerek devam ediyorum.

Fransız edebiyatında özellikle şiirlerinin çok önemli bir yeri vardır.
Başta epik şiir ve lirik şiir olmak üzere şiir kültürüne çok fazla katkı sağlamışlardır.
Fransız edebiyatında şiirin tarihi hakkında kısaca bilgiler verip sevdiğim birkaç şair ile de postu bitireceğim.

"O sevdalar çağı dönmeli

dönmeli, geri gelmeli" - Arthur Rimbaud

Fransız edebiyatında şiir çok eskilere kadar gitmektedir. (antik Fransız edebiyatında baskındır.)

Erken Fransız edebiyatı dönemine bakacak olursak iki temel şiir tarzı baskındır, lirik ve öyküsel.

Lirik şiir, güney Fransa'da Trobador dene şair-müzisyenler tarafınca Provens lehçesiyle yazılmaya başlandı. Bu şiirler kuzey Fransa'ya trovör denen şairlerce taşınmıştır.

Bu şiirlerde genellikle kadınlar ve aşk idealleri anlatıldı ve çok fazla tekrarlanan kelimelerden oluşmaktaydı.

Orta Çağ'da en tanına lirik şairi François Villon'du.

Genellikle balatlar bestelemiştir. (balat= 3 çeşit stanzin ardından daha kısa bir bitiriş stanzini içeren bir yazın biçimi)
Aşk, başarısızlık ve ölüm temalarını işlemiştir.
Başyapıtı 2000 dizelik otobiyografik şiiri "Grand Testament"tir. (1461)

"...Bu yokluk yedi bitirdi bizi/Ağlayıp sızladık yürekten:/"Adam sende.. deyip geçmeli/Ne bulduk sanki inlemekten/Ne sen varlıklı ne de ben,/Çul giyinip ömür sürümek/Hoş değil mi o beylerden?"

Öyküsel şiir, 4 biçime ayrılıyor.

-Epik şiir: savaş ve savaş kahramanları hakkında yazılan bu şiirler "çhansonsde geste" (büyük eylemlerin şarkıları) diye adlandırılıyor. Jonklörler chansonları müzike birleştirmiş. En ünlü epik eser "Roland'ın Şarkısı". Bu eser, komutan Charlemagne tarafından yönetilen bir askeri talimsırasındaki olayları anlatmaktadır.

-Romans: Fantastik maceralarla ilgili uzun eserlerdir. Ayrıca bu türün de 7 tipi vardır. Biri Romans antiques (Klasik romanslar)'dır ve tarihi olaylar hakkında yazılır. Romans bretons (Breton romansları) 'dır ve eski Britanya'daki Yuvarlak Masa Şövalyeleri ve kral hakkında yazılırlar. (Bu türler hakkında başka Türkçe kaynak bulamadım maalesef) 

En önemli Fransız romansı "Gül Romansı"dır.

-İlahiler ve Öyküler: Şövalyeler ve metafizik ile ilgili manzumelerdir. 

-Fabliaux: Taşlamalarla dolu mizahı eserlerdir. 

En önemli fabliaux "Renard Romansı" denen koleksiyonda bulunandır.

Öyküsel şiirlerden fabliaux orta sınıf için yazılırken diğerleri aristokratlar için yazılmıştır.

*****

Rönesans zamanında değişik gruplar oluşmuştur.

Bunlardan biri "Pleiade" adı ile bilinen geleneksel tarzın dışına çıkmış Yunan ve Roma modelli bir edebiyat yaratmaya çalışan 7 şairden oluşan gruptur.

Grubun önderi Pierre de Ronsard, şiirlerinde aşk ve gençliğin geçmesi gibi temaları içeren pastoral tarzda eski yazı biçimlerini kullanmıştır. 

Şiirlerinde yaşlılık ve ölüm gibi konuların acı yanlarına da bir hayli değinmiştir.

"Helene İçin Sone" adlı şiiri Orhan Veli tarafından dilimize çevrilmiştir.

Joachim dü Bellay, Pleiade'nin başka bir üyesidir. Fransız edebiyatında "sone" biçimini ilk kullanan şairdir.

Bir makale yazıp Fransızcayı savunmuştur. Fransızca'nın Yunanca ve Latince ile zenginleştirerek güzel bir bütünlük sağlayabileceğine inanmıştır.

Bir diğer üye olan Etienne Jodelle bir dramatistti.

İlk Fransız komedisi "Eugene" ve ilk trajedi "Kleopatra Mahkumu" onun eserleridir.

Bu yazıyı daha fazla uzatmayıp burada bitiriyorum. Fransız edebiyatında şiirin devamı için beklemede kalın. :)

SEVGİYLE KALIN..